1911 yılı…
Frederick Taylor, “The Principles of Scientific Management” (Bilimsel Yönetimin İlkeleri) adlı kitabını yayınladı. Yönetim tarihi için bir dönüm noktası. Hatta bazı uzmanlara göre, sanayi devriminin gerçek başlangıcı.
Oysa ondan önce yüzlerce araştırma, onlarca yöntem vardı. Ama hiçbiri, iş dünyasının çarklarını böylesine kökten değiştirmedi. Taylor’un kitabı, üretim dünyasının pusulası oldu.
Taylor, Ford’da denediği ve sonuçlarını kanıtladığı “daha fazla üretim” formülünü kitaplaştırdı. Ve bu model, kitlesel üretimin fitilini ateşledi. O güne kadar zenginlerin oyuncağı olan otomobil, bir anda halkın cebine girecek kadar ulaşılabilir hale geldi.
Taylor’a göre başarı formülü netti:
Şirketin organizasyonu baştan kurgulanacak.
İşler, en küçük parçalara bölünecek.
Kalite, bağımsız bir göz tarafından kontrol edilecek.
Ve çalışan, yaptığı iş kadar ücret alacak.
Bir işi yapmanın en verimli yolu ise zamanın doğru hesaplanması, iş planının buna göre yapılması, ergonomik ortam ve doğru ekipmanla hareketlerin düzenlenmesiydi. Planlama, faaliyet ve kontrol… Her biri ayrı bir uzmanlık alanına dönüşmeliydi.
Ford, bu ilkelerle kurduğu üretim hattında tarihe geçti.
Ve sadece o değil…
Taylor yöntemini benimseyen şirketler, yüksek kalite ve verimlilikle büyüdü. Yan sanayiler doğdu. Kaporta, lastik, direksiyon, plastik, elektronik, motor…
Bugün dünyanın dört bir yanında üretilip tek bir fabrikada sorunsuz birleşen binlerce parça, bu devrimin eseri.
Taylor’un prensipleri aslında şunu söylüyordu:
“İşi analiz et, her hareketi ölç, gereksiz adımları yok et. En az zamanla, sürekli tekrar edilebilen bir iş tanımı yap.”
Ve böylece…
Bir zamanlar kutsal kabul edilen el emeği, tekrar eden basit hareketlere dönüştü. Tarladaki insanlar sanayiye koştu. Fabrikalarda, otomobilin güvenlik parçalarını üreten sıradan işçilere dönüştüler.
Ama bu devrim sancısız olmadı.
Sendikalar ayağa kalktı. Çünkü o zamana kadar “usta işçi kraldı.” Emeğin sırrı ve değeri üzerine kurulu bir düzen, bir anda yıkılıyordu. İşçiyi makine gibi gören, motivasyona değil verime odaklanan bu yaklaşım büyük tepki çekti.
Taylor, insana değil üretime odaklanmakla suçlandı. Çalışanlarla yöneticiler arasında çizdiği keskin sınırlar da modern yönetim anlayışına göre en çok eleştirilen yanlarından biri oldu.
Yine de…
Taylor’un ilkeleri, kendisinden sonra gelen araştırmacılar için ilham kaynağı oldu. İş ve yönetim dünyasında çığ gibi büyüyen uygulamaların temeli atıldı.
Ve bugün, aradan bir asır geçmesine rağmen, kullandığımız sayısız yönetim tekniğinin arkasında hâlâ Taylor’un ruhu var.
