Değerli okurlar,
Günümüzde dijitalleşme, işletmelerin rekabet gücünü artırmak ve büyümelerini sağlamak için kritik bir öneme sahiptir. Ancak, bu konunun tam olarak anlaşılamaması ve yüksek bütçe gerektirdiği algısı birçok şirketi dijitalleşme çalışmalarından uzak tutuyor.
Bu yüzden, pek çok firma bu sürecin dışında kalarak önemli fırsatları kaçırıyor.
Diğer yandan, dijitalleşme konusunda adım atmak isteyen şirketler de var.
Ama onlar da, nereden başlayacaklarını ve nasıl ilerleyeceklerini bilemiyorlar.
Büyük ölçekli şirketlerin dijitalleşme uygulamaları hakkında edindikleri bilgiler, bazı küçük ve orta ölçekli işletmeleri kafa karışıklığına sürüklüyor.
Bu şirketler, "Zaten dijitalleşmiyoruz" diyerek uygulamalara yönelik isteksizlik gösterebiliyorlar.
Oysa şirketiniz ne kadar küçük olursa olsun ve bütçeniz ne kadar sınırlı olursa olsun, temel dijitalleşme çalışmalarına başlayabilir ve bu sürecin değer katan yönlerini keşfedebilirsiniz.
Peki, nasıl başlayabilir ve neyi dijitalleştirmeliyiz?
Öncelikle belirtmekte fayda var ki, dijitalleşme çalışmaları bir değer oluşturmalıdır. Bu çalışmalar, maliyetleri azaltmalı, verimliliği artırmalı, kaliteyi yükseltmeli ve müşteri memnuniyetini artırmalıdır. Yani moda olduğu için dijitalleşme uygulamalarına başlanmaz!
O halde başlayalım mı?
Şirketlerde dijitalleşme çalışmalara başlamak için, projelerin belirlenmesi ve bir proje lideri tarafından koordinasyonun sağlanması çok önemlidir.
Bu noktada, bir CDO (Chief Digital Officer - Dijital Dönüşüm Direktörü/Lideri) istihdam etmek zorunlu değildir.
Eğer organizasyonunuzda uygun bir pozisyonda iseniz, çalışmalara kendiniz liderlik yaparak işe başlayabilir, sonrasında da, organizasyonunuzda farkındalık oluşturmak için eğitimler veya dış destek alabilirsiniz.
Bu aşamada amaç, dijitalleşmenin ne olduğu, kapsamı ve uygulamalara yönelik bilgi yayılımını sağlamaktır.
Eğer şirketinizde bir stratejik plan varsa, dijitalleşme projesi artık bir strateji olarak yer almalıdır. Planınız yoksa hemen bir stratejik plan hazırlamaya başlayabilirsiniz. Bu aşamada, vizyon ifadesinin güncel şartlara uygunluğunu gözden geçirmeyi unutmayın.
Yol haritamıza devam edecek olursak şimdi kritik bir safhaya geldik.
Bu aşamada, mevcut durumu değerlendirmek önemlidir. Şirketinizde hangi alanların dijitalleştiğini ve bu alanlardan nasıl fayda sağladığınızı belirlemelisiniz.
SWOT Analizi yaparak sürekli tekrarlanan ve değer katmayan işleri tespit edebilirsiniz.
Şöyle ki; İşletmenizde sürekli tekrarlanan ve değer katmayan işler nelerdir?
Kendinize, şu soruları sormakta fayda var:
“Bilgisayarlarımız, yazılımlarımız ve içinde bir program yer alan cihaz/makinalarımız olmasına rağmen bunları nasıl değerlendiriyoruz? Kullandığımız planlama veya muhasebe programı (veya ERP) ne kadar efektif? Hangi işleri hala excel tabloları ve kartlar ile yürütüyoruz? Aldığımız verileri tablolara girmek için ne kadar zaman harcıyoruz?”
Çalışmalarımda şu sözü çok sık duyuyorum; “ERP programımız var ancak kullanamıyoruz.”
Unutmayınız; kullanılmama nedeni, ERP’nin eksikliğinden değil, organizasyonumuzdaki yetersizliklerden kaynaklanmaktadır.
Bu aşamada size şöyle bir yol önerebilirim.
“Sipariş almadan sevkiyata kadar hangi işleri dijital olarak yürütüyoruz? Hangi işleri manuel yürütüyoruz?” doğrultusunda bir analiz yapın. Buna “uçtan uca analiz” diyoruz.
Buraya kadar yapılan çalışmalarda not aldığımız iyileştirme konularını bir plan haline getirmek ve plan kapsamında ekip olarak yönetmek önemlidir. Planı, periyodik toplantılarımıza gündem maddesi olarak eklememiz ve izlemeyi sağlamamız etkinliğimizi artıracaktır.
Buraya kadar yer alan konuları temel yapı olarak ele almamız gerekir. Çünkü ister dijitalleşme projeniz ister başka bir proje olsun, bu konular zaten şirketimizde düşük bütçeler ile yürütebileceğiniz ve zaten olması gereken çalışmalardır.
Biz zaten bu aşamaları geçtik diyen, üretim şirketleri için artık bir bütçe ayırarak MES (Manufacturing execution system- üretimden anlık veri toplama sistemi) sistemine geçmek en faydalı yatırımlarınızdan birisi olacaktır. Böylece makine/ekipman/tesis ve hatlarınızdan alacağınız anlık veriler ile sayısız iyileştirme fırsatlarını daha net görebilirsiniz.
Dijital olmak isteyen üretim şirketleri için MES Sistemlerini artık bir zorunluluk olarak görüyorum. MES sisteminin size sağlayacağı faydaları anlatmak için sayfaların yetmeyeceğini rahatlıkla söyleyebilirim.
Çalışmalarımızı biraz daha ileriye taşımak için artık daha teknik çalışmaya ihtiyaç duyacağız. Bunlar yalın üretim projelerinde de sıklıkla kullanılan teknikler olup, organizasyonumuzun bu teknikler konusunda yetkinliğini geliştirerek sayısız kaizen projesi oluşturabiliriz.
Üretim alanlarımızda elleçlemeler, taşımalar, el ile yapılan ve tekrarlanan işler otomasyon çalışmalarımız için harika kaynaklardır. El ile çalışılan işlerde -örneğin montaj hatlarında- verimliğimizi belirlenecek aletlere (tornavida, pense gibi) eklenecek sensörler ile ölçmeye başlayabiliriz. İnsan emeği ile yapılan ve katma değer sağlamayan işleri böylece yatırım kapsamına alabiliriz.
Yapılan çalışmalar ile dijitalleşme düzeyinizi merak edecek olursanız internette sayısız anketi inceleyerek kendinize uygulayabilirsiniz.
Ele aldığımız konuların daha çok üretim şirketleri için geçerli olduğunu düşünen ve satış odaklı şirketler için de uzaktan erişim ile servis vermek, siparişleri el ile girmek yerine e-ticaret sitelerinde olduğu gibi otomatik planlar oluşturabilirsiniz.
Dijitalleşme konusunda sosyal medyayı unutmak olmaz. Web sayfalarının daha çok tanıtım amaçlı kullanıldığını görüyorum. Ancak profesyonel bir düzenleme ile web sitenizi çok amaçlı hale getirebilirsiniz. Farklı aplikasyonlar ile İK, satış, pazarlama süreçleri için kolaylaştırıcı fonksiyonlar geliştirilebilir.
Unutmayın, dijital çalışmalar değer oluşturmalı ve kendini finanse edebilmelidir.
Bu buluşmamızda sizler ile dijital sürecin temel konularını ele aldık. Bir sonraki buluşmamızda farklı bir konuyu ele almak üzere, hoşça kalın.
İsmail Hakkı KAVURMACI
Makine Yüksek Mühendisi/Yönetim Danışmanı