Küresel ekonomiye ilişkin riskler yeniden gündemde. Dünya Ekonomik Forumu’nun “Başekonomistler Görünümü Ocak 2026” raporuna göre ankete katılan ekonomistlerin yüzde 74’ü, ABD’de yapay zekâ bağlantılı varlıklarda yaşanabilecek sert bir düşüşün dünya genelinde geniş çaplı etkiler doğurabileceğini değerlendiriyor. Katılımcıların yüzde 52’si ise bu hisselerin 2026 yılı içinde değer kaybedeceği görüşünde.
ABD varlıklarının küresel ekonomi içindeki ağırlığı, hisse senedi piyasalarında yaşanabilecek olası bir sarsıntının yalnızca yerel değil, uluslararası ölçekte sonuçlar doğurabileceği yönündeki tartışmaları da beraberinde getiriyor.
Yapay Zekâ Rüzgârı ABD Borsalarını Taşıdı
Raporda, geçtiğimiz yıl küresel piyasalardaki yükselişin önemli ölçüde yapay zekâ alanında faaliyet gösteren şirketler tarafından sürüklendiği belirtildi. Hisse getirilerinin büyük bölümünün “Muhteşem Yedili” olarak adlandırılan ABD’li teknoloji devlerinde yoğunlaştığı, bu şirketlerin endeks içindeki payının Kasım 2022’de yaklaşık yüzde 20 seviyesindeyken yüzde 35’e kadar yükseldiği aktarıldı.
Uzmanlara göre bu yoğunlaşma, olası bir fiyat düzeltmesi halinde piyasalarda sert hareketlere zemin hazırlayabilecek kırılgan bir yapı oluşturuyor.
Altın Güvenli Liman, Kripto Baskı Altında
Aynı dönemde kripto paralar değer kaybederken, artan belirsizlik ortamı altına olan talebi güçlendirdi. Altın, 1979’dan bu yana en iyi yıllık performanslarından birini sergilerken ABD doları da diğer büyük para birimleri karşısında değer kazandı.
Ankete katılanların yüzde 54’ü altının 2025’te zirveyi görmüş olabileceğini düşünse de yüzde 46’lık kesim değerli metalde yükselişin devam edebileceğini öngörüyor. Kripto paralarda ise katılımcıların yüzde 62’si düşüş eğiliminin süreceği görüşünde.
Çin ve Avrupa İçin Daha İyimser Tablo
ABD piyasalarına yönelik temkinli yaklaşımın aksine, ekonomistlerin önemli bölümü Çin ve Avrupa hisse senetlerine dair daha olumlu beklentiler taşıyor. Katılımcıların yüzde 68’i Çin’de yapay zekâ hisselerinde yükselişin süreceğini belirtirken, yüzde 59’u Avrupa piyasalarının güçlü performansını koruyacağını tahmin ediyor.
Küresel Kurumlardan “Varlık Balonu” Uyarısı
Raporda, yatırımcı davranışları ve mevcut değerleme seviyelerinin “varlık balonu” riskini yeniden gündeme taşıdığı vurgulandı.
Uluslararası Ödemeler Bankası, ABD hisse senetleri ile altının tarihsel olarak balon dönemleriyle ilişkilendirilen benzer örüntüler sergilediğini ve iki varlığın son 50 yılda ilk kez eş zamanlı güçlü yükselişler kaydettiğini belirtti.
Avrupa Merkez Bankası ise büyük teknoloji şirketlerindeki yüksek değerlemelerin “FOMO” (fırsatı kaçırma korkusu) etkisiyle beslendiğini, olası olumsuz gelişmelerin sert fiyat düzeltmelerine yol açabileceğini bildirdi.
Benzer şekilde Uluslararası Para Fonu, piyasa rallisinin belirli teknoloji devleri etrafında yoğunlaşmasının riskleri artırdığına dikkat çekti. Kuruma göre bu şirketlerden birkaçında yaşanabilecek olumsuzluk, küresel hisse ve tahvil piyasalarına hızla yayılabilir.
“Dot-com” Benzeri Bir kriz mi?
Raporda, yapay zekâ alanındaki hızlı büyümenin yeni bir “dot-com balonu” oluşturup oluşturmadığı tartışmasına da yer verildi. Karşıt görüşler ise günümüz şirketlerinin yüksek kârlılık seviyelerine ulaştığını, veri merkezleri ve altyapıya yönelik reel yatırımların sürdüğünü vurguluyor.
Bununla birlikte fiyat/kazanç oranlarının kesintisiz büyüme beklentisini yansıttığı, ancak yine de yakından izlenmesi gereken seviyelerde olduğu ifade ediliyor.
Olası Bir Çöküşün Maliyeti Trilyonlarca Dolar Olabilir
Başekonomistlerin değerlendirmelerine göre ABD borsalarında yaşanabilecek büyük bir düzeltme, küresel ölçekte devasa kayıplara yol açabilir. Raporda, böyle bir senaryonun toplamda 35 trilyon dolara varan servet erimesine neden olabileceği belirtildi.
Değerlendirmede, dot-com krizine benzer bir piyasa çöküşünün ABD hanehalkı servetinde 20 trilyon doların, yabancı yatırımcılarda ise 15 trilyon doların üzerinde kayıp yaratabileceği öngörüldü.
Dolar Riski de Masada
Katılımcıların yüzde 66’sı doların değerinde yaşanabilecek belirgin bir düşüşün de küresel ekonomide geniş çaplı etkiler doğuracağı görüşünde. Buna karşılık altın, kripto paralar ile Çin ve Avrupa hisselerinde yaşanabilecek dalgalanmaların etkisinin daha sınırlı kalabileceği değerlendiriliyor.
Kritik Eşik Yaklaşıyor mu?
Uzmanlar, yapay zekâ yatırımlarının büyümeye önemli katkı sağladığını kabul etmekle birlikte, piyasalardaki yoğunlaşmanın dikkatle izlenmesi gerektiği konusunda birleşiyor. ABD piyasalarında yaşanabilecek sert bir hareketin, küresel finans sisteminde domino etkisi yaratabileceği uyarısı öne çıkıyor.
Ekonomistler için temel soru ise şu: Yapay zekâ devrimi sürdürülebilir bir büyümenin habercisi mi, yoksa yeni bir küresel finansal dalgalanmanın başlangıcı mı?
