Sağlıklı beslenmek isteyenlerin attığı ilk adımlardan biri ilave şeker tüketimini azaltmak oluyor. Market raflarında “şekersiz” ve “şeker ilavesiz” ibareli ürünler giderek yaygınlaşırken pek çok kişi, şekeri tamamen hayatından çıkarmanın en sağlıklı seçenek olduğunu düşünüyor.Ancak yeni bir deneysel çalışma, beslenmenin yalnızca tek bir besin bileşenini yasaklamak üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini ortaya koydu. Milliyet yazarı Beslenme Uzmanı Dilara Koçak da çalışmayı değerlendirirken dengeli, çeşitli ve sürdürülebilir bir beslenme düzeninin önemine dikkat çekti.
Araştırma sonucunda sakkaroz içermeyen diyetle beslenen farelerde kan şekeri kontrolünün bozulduğu ve insülin duyarlılığının azaldığı belirlendi. Bağırsak bakterilerinin çeşitliliğinde değişiklikler görülürken kısa zincirli yağ asitleri üreten bazı yararlı bakteri gruplarının da azaldığı tespit edildi.Aynı grupta bağırsak ve karaciğerde inflamasyon belirtileri ile karaciğer yağlanmasına işaret eden değişiklikler görüldü. Üstelik iki grup arasında vücut ve karaciğer ağırlığı bakımından belirgin bir farklılık oluşmadı.
Bağırsaklarda yaşayan mikroorganizmalar yalnızca sindirim sürecinde görev almıyor. Bağışıklık sistemi, inflamasyon, enerji metabolizması, iştah ve kan şekerinin düzenlenmesi üzerinde de etkili oluyor.Bağırsak bakterileri özellikle lifli karbonhidratları fermente ederek kısa zincirli yağ asitleri üretiyor. Bu bileşikler bağırsak bariyerinin korunmasına ve metabolik dengenin sürdürülmesine katkı sağlıyor. Bu nedenle aşırı kısıtlayıcı ve tek yönlü beslenme modelleri, bağırsak mikrobiyotasındaki dengeyi olumsuz etkileyebiliyor.
Metabolik sağlığı belirleyen tek unsur tüketilen şeker miktarı değil. Beslenme düzeninin yeterli lif, kaliteli protein, sağlıklı yağlar ve farklı bitkisel besinler içermesi de büyük önem taşıyor.Tam tahıllar, baklagiller, sebzeler ve meyveler gibi lif bakımından zengin karbonhidrat kaynakları, bağırsaklardaki yararlı bakterilerin beslenmesine ve kan şekerinin daha dengeli seyretmesine yardımcı olabiliyor. “Şekersiz” ibaresi taşıyan her ürünün sağlıklı kabul edilmemesi, ürünün bütün içeriğinin değerlendirilmesi gerekiyor.
Araştırma 12 fare üzerinde yapıldı
Endokrin Derneğinin Chicago’da düzenlenen ENDO 2026 Kongresi’nde sunulan araştırmada, toplam 12 fare iki gruba ayrıldı. Farelerin bir bölümüne sakkaroz içermeyen düşük yağlı, diğer bölümüne ise sakkaroz içeren düşük yağlı kontrol diyeti uygulandı.Her grupta altışar farenin yer aldığı deney 16 hafta sürdü. Araştırmacılar bu süreçte kan şekeri kontrolünü, insülin duyarlılığını, metabolik hormonları, bağırsak mikrobiyotasını ve bağırsak ile karaciğerdeki inflamasyon belirtilerini inceledi. Endokrin Derneği, Frontiers in ImmunologyŞekersiz grupta beklenmeyen değişiklikler görüldü
Araştırma sonucunda sakkaroz içermeyen diyetle beslenen farelerde kan şekeri kontrolünün bozulduğu ve insülin duyarlılığının azaldığı belirlendi. Bağırsak bakterilerinin çeşitliliğinde değişiklikler görülürken kısa zincirli yağ asitleri üreten bazı yararlı bakteri gruplarının da azaldığı tespit edildi.Aynı grupta bağırsak ve karaciğerde inflamasyon belirtileri ile karaciğer yağlanmasına işaret eden değişiklikler görüldü. Üstelik iki grup arasında vücut ve karaciğer ağırlığı bakımından belirgin bir farklılık oluşmadı.Bu sonuç “Şeker faydalıdır” anlamına gelmiyor
Araştırmadan, şeker tüketmenin yararlı olduğu ya da şekerin beslenmeden çıkarılmaması gerektiği sonucu çıkarılamıyor. Çalışmanın fareler üzerinde ve oldukça küçük bir örneklemle yapılmış olması, sonuçların insanlara doğrudan uygulanamayacağı anlamına geliyor. İnsanlar için kesin bir beslenme önerisinde bulunulabilmesi için kapsamlı klinik araştırmalara ihtiyaç duyuluyor.Çalışmanın verdiği temel mesaj, sağlıklı beslenmenin yalnızca bir besin ögesini tamamen kaldırmaya indirgenemeyeceği yönünde. Beslenme düzenindeki bir bileşen çıkarılırken onun yerine neyin konulduğu ve diyetin genel bileşimi de önem taşıyor.Dünya Sağlık Örgütü de serbest şekerlerin günlük enerjinin yüzde 10’undan azını oluşturmasını, mümkünse bu oranın yüzde 5’in altına indirilmesini öneriyor. Dolayısıyla yeni araştırma, mevcut şeker azaltma tavsiyelerini ortadan kaldırmıyor. Dünya Sağlık ÖrgütüBağırsak mikrobiyotası neden önemli?
Bağırsaklarda yaşayan mikroorganizmalar yalnızca sindirim sürecinde görev almıyor. Bağışıklık sistemi, inflamasyon, enerji metabolizması, iştah ve kan şekerinin düzenlenmesi üzerinde de etkili oluyor.Bağırsak bakterileri özellikle lifli karbonhidratları fermente ederek kısa zincirli yağ asitleri üretiyor. Bu bileşikler bağırsak bariyerinin korunmasına ve metabolik dengenin sürdürülmesine katkı sağlıyor. Bu nedenle aşırı kısıtlayıcı ve tek yönlü beslenme modelleri, bağırsak mikrobiyotasındaki dengeyi olumsuz etkileyebiliyor.Şekeri azaltırken beslenme dengesini koruyun
Metabolik sağlığı belirleyen tek unsur tüketilen şeker miktarı değil. Beslenme düzeninin yeterli lif, kaliteli protein, sağlıklı yağlar ve farklı bitkisel besinler içermesi de büyük önem taşıyor.Tam tahıllar, baklagiller, sebzeler ve meyveler gibi lif bakımından zengin karbonhidrat kaynakları, bağırsaklardaki yararlı bakterilerin beslenmesine ve kan şekerinin daha dengeli seyretmesine yardımcı olabiliyor. “Şekersiz” ibaresi taşıyan her ürünün sağlıklı kabul edilmemesi, ürünün bütün içeriğinin değerlendirilmesi gerekiyor.
