Avrupa'nın i Azerbaycan ilgisi

Ukrayna'daki savaş nedeniyle doğal gaz krizi yaşayan Avrupa, enerji kaynaklarını çeşitlendirmek için yeni arayışlara girdi. Bu arayışlar, Bakü'den Gürcistan ve Türkiye üzerinden Avrupa'ya uzanan 3 bin 500 kilometrelik Güney Gaz Koridoru'nun paydaşları arasındaki Azerbaycan'a ilgiyi artırırken bu ülkeyle enerji alanındaki ilişkileri derinleştirdi.

Avrupa Birliği (AB) ile Azerbaycan arasında 18 Temmuz 2022'de "Enerji Alanında Stratejik Ortaklığa İlişkin Mutabakat Zaptı" imzalandı. İlk dönemde sadece Gürcistan ve Türkiye'ye doğal gaz sevk eden Azerbaycan, 5 Avrupa ülkesinin eklenmesiyle 7 ülkeye doğal gaz ihraç eden ülke haline geldi. Bugün Azerbaycan'ın doğal gaz ihracatının yüzde 50'si Avrupa ülkelerine yapılıyor. AB liderleri Azerbaycan'ı "güvenilir ortak" ve "Pan Avrupa gaz tedarikçisi" şeklinde nitelendiriyor.

Azerbaycan'dan Avrupa'ya doğal gaz hacminin 20 milyar metreküpe çıkarılması bekleniyor

Azerbaycan, İtalya, Yunanistan, Bulgaristan, Romanya ve Macaristan'a doğal gaz ihraç ediyor. Sırbistan, Arnavutluk, Bosna Hersek, Karadağ, Hırvatistan, Slovakya, Kuzey Makedonya gibi ülkelerin de ilerleyen dönemde Azerbaycan'dan doğal gaz alacağı öngörülüyor.

Avrupa'ya 2021'de 8 milyar metreküpten fazla doğal gaz ihraç eden Azerbaycan, 2023'te bu rakamı 11,8 milyar metreküpe çıkardı. AB ile imzalanan mutabakat zaptı gereği 2027'ye kadar Azerbaycan'dan Avrupa'ya gönderilen doğal gaz hacminin 20 milyar metreküpe çıkarılması bekleniyor.

Azerbaycan, 2021'de 19 milyar metreküp, 2022'de 22,6 milyar metreküp, 2023'te ise 23,8 milyar metreküp doğal gaz ihracatı gerçekleştirdi.

Boru hatlarının kapasitesinin artırılması gerekiyor

Azerbaycan'ın kanıtlanmış 2,6 trilyon metreküp doğal gaz rezervi bulunuyor ve Abşeron, Ümid, Babek ve Karabağ yataklarında yapılan keşif işlemlerinin ardından rezervin artması bekleniyor.

Azerbaycan'dan Avrupa'ya gönderilen gazın artırılması için ek yatırımlara ihtiyaç duyuluyor.

Güney Gaz Koridoru'nun Avrupa ayağı olan TAP'ın yıllık kapasitesi 10 milyar metreküp olarak hesaplanıyor. Bu boru hattının kapasitesinin iki kat artırılması planlanıyor.

Koridorun Türkiye ayağı TANAP'ın kapasitesinin de 16 milyar metreküpten önce 24 milyar metreküpe, daha sonra 31 milyar metreküpe çıkartılması, yatırımlarla gerçekleştirilebilecek hedef olarak değerlendiriliyor.

Rusya'dan yılda yaklaşık 155 milyar metreküp doğal gaz satın alan Avrupa'nın Azerbaycan'dan daha fazla doğal gaz satın alması durumunda yapılacak yatırımların daha da artması bekleniyor.

"Azerbaycan'ın kendisine ve ortaklarına en az 100 yıl yetecek doğal gazı var"

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev bir konuşmasında, Avrupa'ya doğal gaz sevkini, "Avrasya'nın enerji haritasını yeniden şekillendirdikleri" ve "Avrupa'nın enerji güvenliğine önemli katkılar sundukları" şeklinde değerlendirerek, "Bize ve ortaklarımıza en az 100 yıl yetecek kadar doğal gaz rezervimiz var." bilgisini paylaşmıştı.

Azerbaycan'la "Enerji Alanında Stratejik Ortaklığa İlişkin Mutabakat Zaptı"na imza atan AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise "AB, güvenilir enerji tedarikçilerine yöneliyor. Azerbaycan da bunlardan biri." şeklinde açıklamada bulunmuştu.

"Azerbaycan, istikrarlı ve güvenilir doğal gaz sağlayıcısı"

Caspian Barrel Petrol Araştırmaları Merkezi Başkanı İlham Şaban, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Azerbaycan'ın 31 Aralık 2020'den beri Avrupa'ya doğal gaz ihraç ettiğini bildirdi.

Şaban, "Azerbaycan, geçen 3 yılda istikrarlı ve güvenilir doğal gaz sağlayıcısı olduğunu Avrupa pazarında kanıtladı. Bu sayede Avrupa'da Azerbaycan'a olan güven giderek artıyor." dedi.

Azerbaycan'ın Abşeron yatağını da işletmeye başladığını, Ümid yatağında üretimi artırdığını bildiren Şaban, Babek ve Karabağ yataklarının da işletilmeye başlanılmasıyla ülkenin doğal gaz ihracatının artacağını belirtti.

Şaban, "Azerbaycan'ın yeteri kadar doğal gaz rezervi var. Üretimde ve ihracatta petrolden doğal gaza geçiş yapıyoruz. 21. yüzyıl Azerbaycan için doğal gaz yüzyılı olacaktır." ifadelerini kullandı.

Azerbaycan'ın zamanında yatırımlar yaparak petrol ve doğal gaz hatları inşa ettiğini hatırlatan Şaban, şu değerlendirmede bulundu:

"Bunun sonucu olarak Hazar'ın diğer ülkelerinin petrol ve doğal gazı Azerbaycan üzerinden transit olarak taşınıyor. Petrol üretimindeki azalmayı transit gelirleriyle kapatıyoruz. Kazakistan ve Türkmenistan petrolü Azerbaycan üzerinden taşınıyor. Türkmenistan'ın zengin doğal gaz kaynakları var. Buralardan çıkarılacak doğal gaz gelecekte Azerbaycan ve Türkiye üzerinden Avrupa'ya iletilecek. Sadece bunun için biraz zaman lazım."