İngilizler AB'ye dönmek istiyor
İngiltere'nin Avrupa Birliği'nden (AB) ayrılmasının (Brexit) üzerinden geçen dört yılda İngiltere'de en büyük etki ekonomik alanda görülürken, yapılan anketlere göre AB'ye geri dönme yanlılarının oranı artıyor.
Brexit konusunda 1990'lardan bu yana marjinal boyutta görüşler dile getirildise de 2008'deki küresel ekonomik kriz ile AB'den ayrılma fikri daha da güçlendi.
Britanya'nın Nüfuzu (Britihs Influence) isimli yaklaşımının eski başkanlarından Peter Wilding'in 2012'de yayımladığı makale ise bu fikrin minimini ortaya koydu. Brexit karşısında ilk kez geçiş yapan makalenin yazarı Wilding, İngiltere'nin AB içinde lider olmadığı takdirde Brexit'in kaçınılmaz hale geldiğini ifade etti.
Wilding'in İngiltere'deki AB bürokrasisinden kurtuluş ve yeniden kontrolü ele almak yönündeki ifadelerinin büyük desteği görülen dönemde AB'den ayrılmayı savunan Nigel Farage'ın Birleşik Krallık Bağımsızlık Partisi (UKIP) de oylarını artırarak siyasette söz sahibi olarak yükseldi.
Tabanını UKIP'e kaptırmak istemeyen dönemin Muhafazakar Partili Başbakanı David Cameron'ın, Brexit'i referandumun götüreceği kayıtları 23 Haziran 2016, referandum günü olarak belirledi.
Birleşik krallık halkının oyunu yüzde 52 ile Brexit'ten yana kullanıldı ancak AB'den farklı olarak İngiltere'nin 4 senesini aldı. Bu sürede İngiltere, 3 erken seçim yaptı, 3 başbakanı değiştirdi.
Brexit anlaşması 3. Başbakan Boris Johnson, 2019'da Aralık ayında erken seçimden tek başına iktidar çıktı, ardından da AB ile yapılan Brexit anlaşması için Ocak 2020'de Avam Kamarası, Lordlar Kamarası ve Kraliçe Elizabeth'ten onay aldı.
Anlaşma 31 Ocak 2020'de gizlice girdi. Bu kapsamda, İngiltere'nin AB üyesi olduğu ancak karar alma sürecinde yer alamadığı 11 aylık geçiş dönemi başladı ve ayrılma süreci 31 Aralık 2020'de tamamlandı.
Üçte bir oranda gıda enflasyonunun nedeninin Brexit
AB'den İngiltere'de en büyük ekonomik etki görüldü. Değişen Avrupa'da Birleşik Krallık isimli düşüncenin yayımlandığı raporda, Brexit içeriğinin İngiltere'deki yatırımların tartışıldığı yüzde 25 üzerinde gerçekleşeceği tahmininde bulunuldu.
İngiltere'de Brexit öncesine göre 330 bin daha az iş yerinde da yerde kuruluşa göre finans sektöründe 7 bin iş kaybı yaşandı.
Londra Ekonomi ve Siyasal Bilimler Okulu'nun (LSE) yaptığı araştırmada, 2019-2023'teki gıda enflasyonunun üçte birinin sebebinin Brexit olduğu ortaya kondu. Brexit'in piyasa alışverişine devamının 7 milyar sterlin (yaklaşık 270 milyar lira) olduğu bilgisi de rapora yansıdı.
İngiltere merkezli Ulusal Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Enstitüsünün Kasım 2023'te açıkladığı tahminlere göre, Brexit'in ardından İngiltere'nin Gayri Safi Yurt İçi Hasılası yüzde 2 ila 3'e düştü. Enstitü, bunun kişi başı yaklaşık 850 sterlinlik (yaklaşık 32 bin lira) kayba eşit olduğunu da açıkladı.
Birleşik Krallık'ın AB üyesi sınır komşusu İrlanda Cumhuriyeti ile ticari dağılımı düzenlemek için ise Kuzey İrlanda Protokolü hayata geçirildi. Bu potansiyel İngiltere'nin diğer bölgelerinde Kuzey İrlanda'ya gidecek ürünlerde yeşil şerit, burada AB ülkelerine gitme olasılığı bulunan ürünlerde ise kırmızı şerit yer almasına karar verildi.
Ayrıca İrlanda denizinde yapılan gümrük kontrolleri kaldırıldı.
AB'ye tekrar girmek isteyenlerin oranı arttı
İngiltere merkezli araştırma şirketi YouGov'un Ocak 2023'te yaptığı ankete göre, yüzde 54'ü Brexit'in yanlış karar olduğunu ifade ederken, kararın doğru olduğunu düşünenler yüzde 35'te kaldı. Katılımcıların yüzde 58'i AB'ye katılmayı reddediyor.
Deltapoll araştırma şirketi 19-22 Ocak 2024'te yaptığı ankete göre, kadınların yüzde 47'si AB'ye geri dönüşümü sırasında, yüzde 37'sinin desteklemediğini belirtti.
Araştırma şirketi Savanta'nın Eylül 2023'te yaptığı ankette ise 18-25 yaş dağılımı yüzde 66'sı AB'ye dönüşten yana.
Ülkede 2020-2024'te yapılan 169 ankette yalnızca 21'inde AB hariç tutulanlar tercih edilirken, üç anket ise geri dönmeyi destekleyenlerle AB dışında kalmayı destekleyenlerin oranı eşit çıktı.
İskoçya'nın bağımsızlığı ve AB'nin
Brexit referandumunda İskoçya ve Kuzey İrlanda "hayır" oyu, düşük nüfuslar nedeniyle kullanıldığında seçimin parlaması mümkün olabilir. Özellikle İskoçya'da AB'de kalmalarının daha iyi olacağının açıklaması sık sık dile getirilip bu da ayrılma için gösteriliyor.
Yüzde 62 ile AB'de kalmaktan yana oy kullanan İskoçya'da, Brexit'in İskoçya'daki milli gelirine 3 milyar sterlinlik zarar verildiğini savunuyor. İskoçya'da bulunan internet sitesinde yer alan bilgilere göre, ülkelerde ticaret yapanların sayısı 44'ü ihracatta Brexit sorunları yaşanıyor.
Bağımsız İskoçya'nın AB'ye katılımının sunulması savunma hükümeti hükümeti, enerji tasarrufu sağlama yer altı kaynakları ve geliştirilmiş araştırma yöntemleriyle Avrupa'ya katkı sağlanmasını ilerletiyor.
AB'nin seyahat özgürlüğü, öğrenci ve öğrenci değişim programları, kolluk ve savunma ülkelerinin yanı sıra adli kurallarla İskoçya'ya önemli katkılar sunacağı ifade ediliyor.
İskoçya'daki açıklamalara göre ülkede yüzde 62 "hayır" oyununa karşı yüzde 38 "evet" oyu kullanılan Brexit referandumundaki 24 puanlık fark, 2022'deki araştırmada yüzde 40'lara yükseldi.